Sheriff van Salerno houdt Napels op afstand

Burgemeester Vincenzo De Luca van het Zuid-Italiaanse Salerno is bijzonder populair.

De ex-communist is niet bang voor 'rechts' te worden uitgemaakt.

EELCO VAN DER LINDEN

WIE VAN Napels via de kustsnelweg naar Salerno rijdt, wordt hard geconfronteerd met het failliet van de Italiaansestaat. In Napels en de omringende provincie blijft het vuil zich opstapelen, worden vuilnisbelten in brand gestoken en blokkeren bewoners wegen naar plekken die zijn aangewezen als tijdelijke vuilstort.

Plaatsen langs de baai van Napels als Torre del Greco en Castellamare di Stabbia maken een desolate indruk met bergen smeulend plastic tussen illegale bouwsels. Aan de voet van de Vesuvius is geen geloof meer, en geen gram burgerzin. Het kwaad, gesymboliseerd door maffiosi en incompetente politici, heeft overwonnen.

Enkele tientallen kilometers verderop verandert het beeld drastisch. Na de landtong te zijn gepasseerd met daarop beroemde plaatsjes als Sorrento en Amalfi, doemt na nog een berg Salerno op. De hoge toegangswegen vormen geheel volgens Zuid-Italiaans gebruik absurde slangen van beton, die ook nog eens een prachtige oude villa op een rotspunt omcirkelen. Maar lángs die wegen is het schoon!

Sterker nog: eenmaal beneden in de stad dringt de vergelijking met Zwitserland zich op. Overal wordt gepoetst, geknipt en geplant. Op de drie wandelpromenades van de kilometerslange boulevard, waar op deze maandagochtend alle oudjes en baby's van Salerno present lijken, ligt nog geen papiertje. Het gras onder de strak in het gelid staande palmen is gemillimeterd.

"Onze stad is herboren, maar het werk is nog niet af," zegt de man van de plantsoenendienst, terwijl hij takken in de versnipperaar gooit. Hij wijst naar het Jolly Hotel, een grauwe kubus uit de jaren zestig.

"Kijk, die gaat straks tegen de vlakte, we krijgen er mooie publieke ruimte voor terug. Hetzelfde geldt voor de haven erachter. Die wordt verplaatst. Het leuke is dat het ook gebeurt, want wat hij belooft, dat doet hij."

'Hij' is burgemeester Vincenzo De Luca. Geen plek waar zijn geest niet rondwaart, en geen Salernitaan die niet de loftrompet steekt. "Het is een beslisser, iemand die alles voor je wil doen, maar tegelijk burgerzin en discipline eist," zegt Mario Pizzuolo, voormalig manager van een telefoonmaatschappij. Hij schudt met zijn gestrekte hand en zegt dat De Luca 'pols' heeft, ofwel: "Hij is keihard maar consequent, een soort Benito." De vergelijking met Mussolini zal niet iedereen aanspreken, maar niemand die er in Salerno veel problemen mee heeft.

"Kijk, om het zo te hebben als hier, moet je echt een beetje hard zijn," zegt een van de overal opduikende agenten van de gemeentepolitie. In Salerno hoor je meer fluitjes van agenten dan autogetoeter.

Dubbel parkeren is er niet bij, zelfs niet even voor die snelle espresso. Wie op een invalidenparkeerplaats wil gaan staan, leest er de indringende vraag: 'Wil je mijn plek, neem dan ook mijn handicap'.

Zijn we hier echt in het door veel Italianen vervloekte Campanië, het achterland van Napels? Alleen het noemen van de naam van die stad levert allergische reacties op, inclusief bij de burgemeester, die ons ontvangt in een enorme zaal van het door Mussolini nagelaten gemeentehuis.

"Napels is een andere wereld, met politici die alleen maar rook produceren, net als de Vesuvius. Wij hebben een andere traditie. De cultuur van de Noormannen die hier in de elfde en twaalfde eeuw heersten, is blijven hangen. De mensen hier hebben wortels op het platteland, en weten werk en verantwoordelijkheid te waarderen."

Vincenzo De Luca praat zonder een spoor van ironie. Hij kiest zijn woorden zorgvuldig, wil altijd 'concreet en helder zijn'.

Met zijn montuurloze bril en donker driedelig kostuum ziet hij er als een strenge heer uit, een tikkeltje ouderwets.

Het verraadt zijn afkomst. Deze 59-jarige 'beslisser' is geen ex- of post-fascist, maar een voormalige bestuurder van de Italiaanse Communistische Partij, de PCI, ooit de grootste en invloedrijkste communistische partij van West-Europa. De Luca hielp de PCI om te vormen tot een sociaaldemocratische partij, en is nu lid van de nieuwe Democratische Partij (DP), die geldt als de belangrijkste uitdager van de rechtse Silvio Berlusconi bij de komende verkiezingen. Da Luca spaart echter rechts noch links met zijn kritiek.

De burgemeester: "Zestien jaar geleden maakte Italië een ongekende fase door. Het oude corrupte systeem stortte in, de burgers lieten weten via referenda toe te zijn aan een nieuwe vorm van politiek, met minder ideologie en meer daadkracht. Dat werd in de praktijk gebracht door veel burgemeesters, die voortaan rechtstreeks werden gekozen."

De Luca zegt dat hij die inmiddels verzande revolutie trouw is gebleven. Hij werd in 1993 gekozen tot burgemeester en in 1997 met bijna driekwart van de stemmen herkozen. Na twee termijnen moest hij terugtreden, en hij werd in 2001 parlementariër in Rome.

In 2006 werd hij herkozen voor het parlement, maar ook weer burgemeester van Salerno. Met een eigen lijst, tot groot ongenoegen van het linkse establishment. Het maakt De Luca helemaal niets uit.

"Ik keer me tegen alle oude clans die profiteren van ooit veroverde posities. Toen ik begon, daagde ik met een concreet programma de tien belangrijkste families uit van Salerno, hun cliëntèle en de Camorra. Nu doe ik hetzelfde met de linkse groepen en vakbonden die blijven vastzitten in oude stramienen, en die elke ontwikkeling blokkeren."

Het levert hem talloze prominente vijanden op, zoals de gouverneur van Campanië en ex-burgemeester van Napels, Antonio Bassolino, die verantwoordelijk wordt gehouden voor het vuilnisdrama. Maar ook veel vrienden.

Hij wint keer op keer verkiezingen met 'droompercentages' en krijgt, eenmaal aan het werk, nog hogere waarderingscijfers. Vorige maand kwam hij in het jaarlijkse onderzoek van de zakenkrant Sole24Ore uit de bus als meest geliefde burgemeester van heel Italië.

De Luca's motto is een Italiaanse variant op 'geen woorden maar daden'. Hij heeft een thema als veiligheid, dat voor links lang onbespreekbaar was, tot prioriteit verklaard. De burgemeester trekt vier, vijf keer per maand een hele nacht de stad door om poolshoogte te nemen, en controleert en passant dan ook zijn straatvegers en andere ambtenaren.

'De sheriff', zoals zijn bijnaam luidt, heeft vijftig (ongewapende) gemeenteagenten meer aangenomen dan voorgeschreven, ze opgedragen ook de straat op te gaan en ze uitgerust met gummiknuppels. De Luca: "Dan ben je volgens extreemlinks een fascist en voor de vakbonden een dictator. Het zij zo. Mensen voelen zich veiliger en de criminaliteit is afgenomen."

De stad Salerno (150.000 inwoners) heeft de afgelopen jaren een metamorfose ondergaan. De stadsvernieuwing is grondig aangepakt. De bureaucratie is afgeslankt, goeddeels ontdaan van 'parasieten', zoals De Luca zegt. Aan het loket wordt je in Salerno sneller geholpen dan in Bolzano.

De Luca spreekt van een culturele revolutie, en daar zit wat in. De oude kwalen van Italië lijken hier genezen. De Luca: "Door concreet te zijn, en resultaten te boeken, win je het vertrouwen van de bevolking, creëer je burgerzin en ontneem je ruimte aan alle soorten ritselaars, inclusief de Camorra."

Met deze filosofie gaat De Luca ook het vuilnis te lijf. Zijn belangrijkste wapenfeit wordt de bouw in Salerno van een energieproducerende vuilverbrandingsoven.

De Luca: "Ik heb er de afgelopen twee jaar vergeefs om gebedeld. Volgens een kleine links-orthodoxe minderheid waren die dingen enorm schadelijk voor de bewoners. En dus ligt nu het vuil op straat of op grond van de Camorra."

Nu de vuilniscrisis een hoogtepunt heeft bereikt, heeft de regering een volmacht verleend aan De Luca waarmee hij de verbrandingsoven mag gaan bouwen. De Luca: "De regels voor de aanbesteding zijn al opgesteld: het moet snel en goed. En er wordt 's nachts doorgewerkt. Dat doen ze in Duitsland ook, dus waarom hier niet?"

Copyright: Het Parool